شیر یک طرفه به نوعی از شیرهای صنعتی می گویند که فقط از یک طرف امکان عبور مایعات در آن ها وجود دارد و هرگز امکان برگشت آن ممکن نمی باشد. یعنی در زمان برگشت آب، مسیر آب ورودی مسدود می شود. نام دیگر این شیرها شیر چک ولو و یا شیر خودکار نیز می باشد. طراحی این شیرها به گونه ای است که در جنس های مختلفی مانند برنجی، استیل، نیکل، آلومینیوم، چدن، فولاد و برنز ساخته می شوند. خوب است بدانید که در سیستمی که پمپ به کار رفته باشد باید حتماً از شیر یک طرفه استفاده شود. محل قرارگیری این شیرها نیز بعد از پمپ می باشد.
این شیر از جمله قطعاتی است که به صورت کاملا اتوماتیک و خودکار عمل می کند. هیچ گونه دسته شیری در قسمت خارج از خود، به منظور باز و بسته کردن ندارد.
در قسمت داخلی شیر یک طرفه اجزایی وجود دارد که این اجزا به باز و بسته شدن خودکار شیر کمک شایانی می کنند و جزو اجزای کلیدی آن به شمار می آیند. که شامل بدنه، پوشش، دیسک و لولا می باشد. این موارد نشان دهنده ی این امر هستند که مکانیزم شیرهای یکطرفه کاملاً ساده است و دارای اجزای بسیار کم می باشد. اما در برخی از شیرهای یکطرفه نیز با توجه به نوع طراحی و کاربردی که دارند، ممکن است که اجزای دیگری مانند بلبرینگ، توپی، بازوی دیسک و غیره نیز اضافه شود. اما اجزای اصلی و مهم همان چهار مورد بود که ذکر کردیم.
نحوه ی عملکرد شیر یک طرفه بدین صورت است که دیسک داخلی آن باعث باز شدن شیر می شود و با این باز شدن به سیالات اجازه می دهد که فقط به سمت جلو حرکت کنند. وقتی که سرعت جریان سیال به سمت جلو کاهش پیدا کند. یا مسیر حرکت سیال دچار تغییر شود. دیسک به صورت کاملا اتوماتیک و خودکار بسته خواهد شد. همین اتفاق باعث مسدود شدن شیر یکطرفه و مانع از حرکت مواد در خلاف جهت می شود.
شما می توانید در هر قسمت از تاسیسات مکانیکی ساختمان که پمپ آب خانگی وجود دارد از شیر یک طرفه استفاده کنید
علاوه بر این در خارج از ساختمان ها در سیستم لوله کشی فاضلاب نیز از این شیر استفاده می شود.
این شیر دارای کارایی و کاربرد بسیار فراوانی است. میتوان از آن در صنایع وابسته به مایعات مانند سیستم لوله کشی آب، سیستم فاضلاب، انواع پمپ آب، کنتور آب، پمپ باد، تجهیزات گرمایشی مانند پکیج و آبگرمکن و حتی تجهیزات مربوط به گاز و بخار آب اشاره کرد. علاوه بر تمام موارد ذکر شده می توان از شیرهای یکطرفه در شیر یک طرفه ست کنترل، شیر یکطرفه کولر گازی و شیر یکطرفه گاز نیز استفاده داشت.
شیر یک طرفه دارای چهار نوع مختلف لولایی، فشاری، پیستونی و کره ای می باشد که در ادامه به صورت مفصل به معرفی هر یک از این شیرهای یکطرفه می پردازیم.
شیر یکطرفه لولایی:
شیر یک طرفه لولایی جزو پر کاربر دترین شیرهای یکطرفه به شمار می آید و بدنه ی آن بسیار مقاوم است. این شیر دارای یک عدد درپوش نیز هست. که درون آن دیسکی که ممکن است تکی یا دوتایی باشد به وسیله ی پین مخصوصی به بدنه شیر لولا شده است و آویزان می باشد. البته در نوع دوتایی آن این پین بین دو دیسک قرار دارد.
جریان سیال در زمان ورود دیسک را به طرف مسیر خود بلند می کند و از اطراف آن عبور خواهد کرد. در زمان قطع جریان نیز، دیسک وارد نشیمنگاه می شود و اجازه بازگشت به سیال را نخواهد داد.
شیر یک طرفه فشاری:
در این نوع شیر یکطرفه جریان سیال موجب باز شدن شیر می شود و برگشت جریان سیال نیز شیر را به صورت کاملا خودکار می بندد.
کارکرد این شیر کاملاً ساده است و پیچیدگی خاصی ندارد و در اکثر موارد در لوله کشی ساختمان از آن بهره می برند.
شیر یک طرفه پیستونی:
شیر یک طرفه پیستونی از نظر شکل داخلی درست شبیه به شیرهای فلکه می باشد که جریان باعث فشار پیستون به طرف بالا و انتقال جریان می شود. که جهت عکس آن پیستون به طرف پایین آمده و مانع از برگشت سیال به مسیر ورودی خواهد شد. این شیر به همراه شیر ساچمه ای و زاویه دار برای جلوگیری از پدید آمدن لرزش در اثر فشار در مسیر خطوط لوله به کار برده می شود.
شیر یک طرفه کره ای:
این نوع شیر یکطرفه دارای دو نوع مختلف کره ای افقی و کره ای عمودی می باشد. در نوع عمودی مسیر جریان به صورت کاملا مستقیم خواهد بود و بیشتر مربوط به فضا هایی می باشد که قطع جریان به صورت فوری لازم است.
نحوه کار این شیر بدین گونه است که مسیر سیال ورودی کره را در داخل سیال معلق نگه می دارد. سیال از اطراف آن به سمت دیگر حرکت می کند. وقتی که جریان سیال تغییر مسیر دهد کره مورد نظر در نشیمنگاه خود می نشیند و باعث می شود که جریان سیال قادر به عبور به سمت مسیر ورودی نباشد.
سخن پایانی:
حتما تا به این جای مقاله متوجه شدید که شیرهای یکطرفه جزو پر کاربرد ترین شیر ها و محصولات صنعتی به حساب می آیند. همین امر سبب شده است امروزه به خوبی در صنایع مختلف مورد استفاده قرار بگیرند و نقش کلیدی در صنعت ها ایفا کنند. به همین علت بهتر است که قبل از خرید شیر یک طرفه از کیفیت بالای آن اطمینان حاصل کنید. و سعی کنید که از مراکز معتبر خرید خود را در این زمینه انجام دهید.
این شیرها در سایز و اندازه با یک دیگر تفاوت های جدی دارند. افراد می توانند طبق نیاز خود سایز مورد نظر را خریداری کنند. علاوه بر این، در میزان تحمل فشار نیز کاملاً متنوع و متغیر هستند. شما می توانید میزان فشار مورد نظر خود را از این سایت خریداری کنید. اگر فشار بالا مد نظر شما می باشد و قصد خرید شیر یک طرفه برای سیالات پرفشار را دارید، می توانید از شیرهای یکطرفه فشاری و یا پیستونی استفاده کنید.